Hoeve Verkade Capelle aan den IJssel

Gedurende een aantal jaren heb ik het geluk gehad fietsend naar mijn werk te kunnen. Vanuit Oostgaarde, waar ik woon, is fietsen via de ’s gravenweg de kortste weg naar Barendrecht. Het is bovendien een historische route want in de 11e eeuw maakte de ’s Gravenweg al deel uit van een waterkering.

Slagenlandschap

Talloze keren heb ik er gefietst en hoewel de omgeving behoorlijk is verstedelijkt genoot ik telkens weer van het lommerijke groen en de bij tijd en wijle fraaie doorzichten op de laatste restanten van het slagenlandschap. Van Hoeve Verkade heb ik op een van die ochtenden een foto gemaakt, het waren de opvallende kleuren van het gebouwensemble en groen dat mijn aandacht trok.

Leesbaar landschap

Op dat moment kende ik de naam van de boerderij niet evenmin was ik op de hoogte van de monumenten status die de boerderij kennelijk al had. Wel zag ik op de een of andere manier de schoonheid van het geheel. Je voelt de verbondenheid van gebouw met het landschap. Het maakt het landschap leesbaar, het is verhalend, je kijkt als het ware terug in de tijd. Er is sprake van een gelaagd landschap zeggen ze in de landschapsarchitectuur. Sporen van het verleden zijn leesbaar door het landschap heen. Hoeve Verkade voegt daar haar eigen betekenislaag aan toe.

boerderij_hoeveverkade_hollandszwartbont

Culturele waarden

Wat het lot van hoeve Verkade betreft zullen er ongetwijfeld talloze afwegingen en berekeningen gemaakt zijn. Je hebt er niet heel veel fantasie voor nodig om te snappen dat nieuwbouw al snel voordeliger uitpakt dan renovatie van het bestaande. Maar kun je en mag je zulke vraagstukken met de calculator bepalen? Zaken als cultuur, betekenis, identiteit en ‘de geest van de plek’ zijn van onschatbare waarde . Het zijn juist deze zachte- en culturele waarden die er voor zorgen dat mensen zich verbonden voelen met een plek en er identiteit aan ontlenen. Het heeft voor mensen betekenis want de tijd heeft er de tijd gehad om er te zijn.

Groenste Gemeente

Capelle aan den IJssel mag dan recent de titel groenste gemeente verworven hebben het zal niet de winnende gemeente zijn als het gaat over de omvangrijkheid van het culturele erfgoed. In de jaren zestig van de vorige eeuw stond Capelle aan den IJssel voor de opgave duizenden woningen te bouwen omdat het als groeikern aangewezen was. In die tijd keken we niet zo strikt naar het landschap. Het verdween onder meters dikke zandlagen om de slappe veenbodem samen te persen. Woonwijken werden gebouwd en ‘deden’ vervolgens ook niets met het landschap. Geen enkele verwijzing of verankering is er te bekennen. Het zijn wijken die overal in Nederland hadden kunnen staan. Gezien de bouwopgave en de tijdsgeest zou je nog kunnen spreken van een excuus. De inzichten waren nu eenmaal anders. Daarom moeten we juist in een gemeente als Capelle aan den IJssel uitermate zuinig zijn op die zeldzame plekken als waar Hoeve Verkade staat. Omdat dat plekken zijn waar ‘de geest van de plek’ voelbaar is.

Bezieling

Nieuwbouw kan, als het gat over bezieling, een oud gebouw niet vervangen. Als je op zoek bent naar een treffend voorbeeld hoeven we in Capelle niet ver te kijken. Op de grens Nieuwerkerk-Capelle aan den IJssel staat De Rode Leeuw, een aantal jaren geleden verwoest door een brand en met grote zorg herbouwd. Toch is het anders dan vroeger. Wat mist is de tand des tijds, de uitstraling en het patina. Het verhaal dat er bij het oude gebouw hoorde is opgegaan in rook!

Geen excuus

Nu met termen als herbestemmen, transformeren en duurzaamheid gaan we heel anders om met onroerend goed. Des te onbegrijpelijker is het te horen dat de historische boerderij uit 1682 alsnog gesloopt zou moeten worden. Ondanks nota bene de monumenten status. In deze tijd en zeker in een gemeente als Capelle aan den IJssel waar al zo weinig aan cultureel erfgoed is past het op geen enkele manier in het huidige tijdsbeeld. Er is al teveel gesloopt en teveel ingeleverd aan typerende gebouwen. Er is geen excuus voor sloop.

Wat mij betreft dus geen nieuwbouw voor Hoeve Verkade want zoals uit het voorgaande blijkt, gesloopt is zo gebeurt, het krijgen van historische betekenis duurt minimaal een generatie.

De Historische Vereniging Capelle aan den IJssel heeft trouwens een informatie boek uitgegeven onder de titel: “Het boerenerfgoed van Capelle aan den IJssel”.

Lees ook:

Dolf Houtman

Tuin- en landschapsontwerper